De laatste avond samen eten we op sjiek, met gasten als de Directeur Generaal van het Ministerie van Bosbouw en de directeur van SNV. Dat gaat er allemaal een stuk gemoedelijker en informeler aan toe dan ik gewend ben van China. De DG moppert wat over westerlingen en hun ideeën over gender (vrouw-man verschillen). Met name met die Nederlandse vrouwen heeft hij schijnbaar al vaak pittige discussies gehad. In Bhutan is het in het geheel geen issue, zo stelt hij. Ik ben er helemaal geen expert in maar hoor inderdaad van mijn collega’s dat vrouwen het relatief goed hebben in Bhutan. Als ze trouwen blijven ze bij hun ouders wonen en trekt de man bij hen in. Zo blijven ze de baas over het land en hun andere eigendommen. Een man kan met meerdere vrouwen trouwen zolang hij maar voor hen kan zorgen. En andersom kan een vrouw ook meerdere mannen trouwen, alhoewel dat een stuk minder vaak voorkomt. De partnerkeuze ligt geheel bij de aanstaanden; paps en mams bemoeien zich er niet mee. Huwelijken worden heel informeel gesloten. Vaak wordt de verbintenis zo eens aangekondigd als de bruid in kwestie al zwanger is.

Als ik de volgende ochtend wakker wordt, is de hele groep al weer uitgevlogen. Ik heb een dagje extra geboekt, onder druk van het thuisfront dat ook vond dat het TE zonde is om Bhutan alleen maar in vogelvlucht te zien. Nu is dat ene dagje natuurlijk niet genoeg om er meer dan vogelvlucht van te maken, maar desalniettemin vind ik het een cadeautje. Phurba, met zijn bijna dwangmatig gastheerschap, neemt me mee naar Tiger’s nest, een klooster op een steile bergwand. Maakte me een beetje zorgen of ik in een paar uur die bijna 1000 meter wel zou kunnen klimmen maar het gaat goed en het is heerlijk. Gek genoeg is het Phurba hijgt als een Chinees met hoogteziekte, maar uiteindelijk komen we net voor de lunch toch bij het klooster aan. Het ligt echt schitterend tegen de berg aan geplakt en is voor het Bhutanese boeddhisme een belangrijke plek. Het is gebouwd in de 17e eeuw en men gelooft dat Guru Padmasambhava, die het boeddhisme van Tibet naar Bhutan bracht in de 8e eeuw, hier 3 jaar, 3 maanden, 3 weken en 3 dagen heeft gemediteerd. Zonder te eten! Doe hem dat maar eens na....

Tijdens de wandeling kom ik veel meer te weten over Phurba en zijn familie, over WWF Bhutan en het leven in Bhutan. Zijn Nederlands is ook vloeiend met 1 zin “mag ik extra rijst bestellen alstublieft”, geleerd tijdens zijn studie in Gent. Verder ontdek ik dat, hé wat gek, Bhutanezen ook maar mensen zijn. Phurba vindt mijn beeld over de naastenliefde en tolerantie van de Bhutanezen (of Bhutanen moet ik geloof ik zeggen) namelijk veel te idyllisch en brengt argument na argument om het tegendeel te bewijzen. Pfuh, ik blijf liever lekker naïef.

De volgende dag brengt hij me naar het vliegveld. Weer ben ik in het vliegtuig compleet overdonderd door de Himalaya die heel wat meer sneeuw heeft verzameld dan vorige week. Het contrast tussen het krachtige, witte van de Himalaya en het in kleine lapjes verdeelde smog-ige laagland van India is groot.

14 uur stop over op vliegveld Delhi. Maar gelukkig heb ik genoeg om over na te denken. WAT een reis!